Var á fundi áðan og mitt verkefni þar var Áróðursræða. Ég ákvað að nota efni sem ég átti til síðan í janúar s.l. Bætti aðeins við og lagaði til. Reyndi svo að flytja ræðuna mína af sannfæringarkrafti. Held að það hafi tekist ágætlega. En vinkona mín á fundinum skoraði á mig að birta þetta opinberlega. Taldi, líkt og ég sjálf, þetta góða og þarfa áminningu. Glottandi spurði ég hvort þetta ætti ekki vel heima bara í Mosfellingi. Orðin svoddan sveitatík :o) - Hún reyndar taldi þetta fínt í moggann bara... mmm veitiggi. En ákvað að birta þetta hér opinberlega - svo ég er þá búin að taka þessari áskorun... alla vega hálfa leið :o)
Hefjast þá herlegheitin... spurning um að ná sér í kaffibolla bara, en muna jafnframt að sulla ekki á tölvuna. Það gæti endað illa !
Unglingar – “hver fann uppá þeim?” Eins lengi og ég man eftir mér hafa unglingar verið svona fyrirbæri sem hreinlega ber að varast. Í fjölmiðlum er helst eftir því tekið þegar unglingar berja á einhverju saklausu fórnarlambi eða vaða uppi með kjaft og leiðindi meðal almennings. Mikið er alhæft er um þennan hóp landsmanna. Þau eru á hormónatrippi, ráða ekki við skapið í sér, eru endalaust til vandræða. Þau eru neikvæð, geta ekki sagt heila setningu án þess að villa slæðist með. Engin ástæða til að gúggla lengur því unglingurinn í fjölskyldunni veit bókstaflega ALLT. Það þýðir ekkert að rökræða við þessi ungmenni, þau hlusta ekki á fullorðið fólk.
Þetta eru klisjur sem við heyrum hamrað á í umræðum á meðal fólks og í fjölmiðlum. Stundum finnst manni eins og það sé búið að gefa út veiðileyfi á ungmenni þessa lands. Unglingar eru farnir að kvarta yfir lélegri þjónustu í verslunum og jafnvel vegna virðingarleysis starfsfólks gagnvart þeim. Þau telja sig hafa ýmislegt til málanna að leggja. En það er enginn sem vill hlusta.
Þegar sonur minn var fimm ára gamall tilkynnti hann mér að unglingar væru stórhættulegt fólk og maður skyldi passa sig á þeim. Hann var strax þá búinn að læra það að unglingar væru síðasta sort.
Ég benti honum á að frænka hans, sem gætti litlu systur hans reglulega, væri 13 ára og því unglingur. Spurði hann svo hvort hún væri svo ómöguleg? Nei það þótti honum ekki og hafði góða skýringu, hún er sko stelpa. Þannig að unglingsdrengir voru enn í skelfilega hópnum, stelpurnar voru kannski ekki svo slæmar.
Ég minnti hann þá á Steinar frænda, sem einnig var á unglingsaldri. Steinar þessi var (og er) hið mesta ljúfmenni. Í sumarhúsi ömmu og afa var Steinar alltaf til í að kútveltast í skóginum með litla frænda sínum. Drengurinn hreinlega sá ekki sólina fyrir unglingspilti sem alltaf gaf sér tíma fyrir snáðann. Ég spyr því, gæti það verið að unglingar séu ekki allir skelfilegt fólk?
Drengurinn sem áður talaði fjálglega um glæpahyskið sem allir unglingar eru, tilheyrir nú þeim hópi. Það er skemmst frá því að segja að skoðun hans er nokkuð breytt frá þvi hann var barn. Nú upplifir hann það að margt fullorðið fólk virðist telja það sitt hlutverk að berja í hann reglur samfélagsins. T.d. strætóbílstjórinn sem tók það að sér að kenna honum að setjast strax, með því að snarhemla þannig að drengurinn féll við og endaði á gólfinu. Svona fréttir sjáum við ekki í fjölmiðlum. Nei við lesum um krakkaskrílinn sem gerði þarfir sínar á gólfið aftast í rútunni á leið til Akureyrar.
Staðalímynd unglinga eyðileggur mikið fyrir þessum hópi landsmanna. Er ekki kominn tími til að fjölmiðlar miðli fréttum af öllu því jákvæða og skemmtilega sem ungt fólk er að gera. Þau eru flest yndislegar manneskjur sem eru að læra á lífið og tilveruna. Heimsmynd þeirra er tiltölulega einföld ennþá. Því þykir þeim nokkuð auðvelt að greina á milli þess sem er rangt og rétt. Heimurinn er enn svartur og hvítur, þessi gráu tilbrigði sjá þau illa. Það væri ágætt ef við sem eldri erum myndum hlusta á svo ómengaða réttlætiskennd endrum og eins.
Þau eru framtíðin og við ættum að taka eftir því sem þau segja, ekki bara setja út á hvernig þau segja það. Það er ætlast til að ungmenni skilji gamla málshætti sem tengjast á engan hátt þeirra raunveruleika. Það er hlegið að þeim fyrir að vita ekki hvað orðatiltæki þýða. Orðatiltæki sem eru varla notuð lengur.
Hins vegar erum við ekki svo fljót að dæma þegar við fullorðna fólkið skiljum ekki þeirra orðatiltæki og málfar. Við gleymum því að ungmennin okkar lifa í dag, ekki í gær þegar við vorum ung, svo ég ég tali nú ekki um þegar amma og afi voru ung. Við gleymum því að þau kunna tungumál sem við skiljum ekki. Hafið þið heyrt einhvern hneykslast á áttræðu ömmunni sem ekki veit hvað er að dissa vini sína eða downloada efni á flakkarann. Ég er ekki viss um að ég gæti sannfært ömmu mína um þessi eða hin stúlkan væri skinka og vinur hennar hnakki.
Unglingar þurfa að geta tileinkað sér erlend tungumál til að fylgja sínum jafnöldrum alls staðar í heiminum. Þau nota sér tölvutæknina til að ná sér í upplýsingar sem viðkoma þeirra áhugamálum. Þau eru dugleg að koma sér í samband við ungmenni alls staðar í heiminum og víkka þannig sjóndeildarhring sinn.
Við skulum hafa það í huga að í gegnum tíðina hefur eldra fólk haft áhyggjur af því yngra. Háværar eru raddir þeirra sem telja að framtíðin sé ekki björt þegar svona vitleysingar eiga að taka við af spekingunum. Heimildir herma að sjálfur Sókrates hafi haft stórar áhyggjur af ungviði síns tíma. hann var hreint ekki bjartsýnn og taldi allt á leið til verri vegar.
Við eigum að taka skref tilbaka og rifja upp okkar æsku. Sennilega þekkjum við þennan söng síðan þá. Vorum við eins slæm og af var látið?
Gott fólk, við skulum líta okkur nær og sjá að fólk er eins misjafnt og það er margt. Alveg sama hvaða aldursflokki það tilheyrir. Við megum aldrei gleyma því að ungt fólk er ekki hræðilegur hópur óalandi og óferjandi einstaklinga Við getum lært eitthvað sjálf, um leið og við reynum að kenna þeim, ef við stöldrum aðeins við og hlustum á það sem þau hafa að segja.
Þar hafið þið það... höfum þetta í huga næst þegar við erum alveg að fara á límingunum í rökræðum við unglingana okkar. Eða þegar við lesum um ungt fólk í fjölmiðlum :o)
Later
Hefjast þá herlegheitin... spurning um að ná sér í kaffibolla bara, en muna jafnframt að sulla ekki á tölvuna. Það gæti endað illa !
Unglingar – “hver fann uppá þeim?” Eins lengi og ég man eftir mér hafa unglingar verið svona fyrirbæri sem hreinlega ber að varast. Í fjölmiðlum er helst eftir því tekið þegar unglingar berja á einhverju saklausu fórnarlambi eða vaða uppi með kjaft og leiðindi meðal almennings. Mikið er alhæft er um þennan hóp landsmanna. Þau eru á hormónatrippi, ráða ekki við skapið í sér, eru endalaust til vandræða. Þau eru neikvæð, geta ekki sagt heila setningu án þess að villa slæðist með. Engin ástæða til að gúggla lengur því unglingurinn í fjölskyldunni veit bókstaflega ALLT. Það þýðir ekkert að rökræða við þessi ungmenni, þau hlusta ekki á fullorðið fólk.
Þetta eru klisjur sem við heyrum hamrað á í umræðum á meðal fólks og í fjölmiðlum. Stundum finnst manni eins og það sé búið að gefa út veiðileyfi á ungmenni þessa lands. Unglingar eru farnir að kvarta yfir lélegri þjónustu í verslunum og jafnvel vegna virðingarleysis starfsfólks gagnvart þeim. Þau telja sig hafa ýmislegt til málanna að leggja. En það er enginn sem vill hlusta.
Þegar sonur minn var fimm ára gamall tilkynnti hann mér að unglingar væru stórhættulegt fólk og maður skyldi passa sig á þeim. Hann var strax þá búinn að læra það að unglingar væru síðasta sort.
Ég benti honum á að frænka hans, sem gætti litlu systur hans reglulega, væri 13 ára og því unglingur. Spurði hann svo hvort hún væri svo ómöguleg? Nei það þótti honum ekki og hafði góða skýringu, hún er sko stelpa. Þannig að unglingsdrengir voru enn í skelfilega hópnum, stelpurnar voru kannski ekki svo slæmar.
Ég minnti hann þá á Steinar frænda, sem einnig var á unglingsaldri. Steinar þessi var (og er) hið mesta ljúfmenni. Í sumarhúsi ömmu og afa var Steinar alltaf til í að kútveltast í skóginum með litla frænda sínum. Drengurinn hreinlega sá ekki sólina fyrir unglingspilti sem alltaf gaf sér tíma fyrir snáðann. Ég spyr því, gæti það verið að unglingar séu ekki allir skelfilegt fólk?
Drengurinn sem áður talaði fjálglega um glæpahyskið sem allir unglingar eru, tilheyrir nú þeim hópi. Það er skemmst frá því að segja að skoðun hans er nokkuð breytt frá þvi hann var barn. Nú upplifir hann það að margt fullorðið fólk virðist telja það sitt hlutverk að berja í hann reglur samfélagsins. T.d. strætóbílstjórinn sem tók það að sér að kenna honum að setjast strax, með því að snarhemla þannig að drengurinn féll við og endaði á gólfinu. Svona fréttir sjáum við ekki í fjölmiðlum. Nei við lesum um krakkaskrílinn sem gerði þarfir sínar á gólfið aftast í rútunni á leið til Akureyrar.
Staðalímynd unglinga eyðileggur mikið fyrir þessum hópi landsmanna. Er ekki kominn tími til að fjölmiðlar miðli fréttum af öllu því jákvæða og skemmtilega sem ungt fólk er að gera. Þau eru flest yndislegar manneskjur sem eru að læra á lífið og tilveruna. Heimsmynd þeirra er tiltölulega einföld ennþá. Því þykir þeim nokkuð auðvelt að greina á milli þess sem er rangt og rétt. Heimurinn er enn svartur og hvítur, þessi gráu tilbrigði sjá þau illa. Það væri ágætt ef við sem eldri erum myndum hlusta á svo ómengaða réttlætiskennd endrum og eins.
Þau eru framtíðin og við ættum að taka eftir því sem þau segja, ekki bara setja út á hvernig þau segja það. Það er ætlast til að ungmenni skilji gamla málshætti sem tengjast á engan hátt þeirra raunveruleika. Það er hlegið að þeim fyrir að vita ekki hvað orðatiltæki þýða. Orðatiltæki sem eru varla notuð lengur.
Hins vegar erum við ekki svo fljót að dæma þegar við fullorðna fólkið skiljum ekki þeirra orðatiltæki og málfar. Við gleymum því að ungmennin okkar lifa í dag, ekki í gær þegar við vorum ung, svo ég ég tali nú ekki um þegar amma og afi voru ung. Við gleymum því að þau kunna tungumál sem við skiljum ekki. Hafið þið heyrt einhvern hneykslast á áttræðu ömmunni sem ekki veit hvað er að dissa vini sína eða downloada efni á flakkarann. Ég er ekki viss um að ég gæti sannfært ömmu mína um þessi eða hin stúlkan væri skinka og vinur hennar hnakki.
Unglingar þurfa að geta tileinkað sér erlend tungumál til að fylgja sínum jafnöldrum alls staðar í heiminum. Þau nota sér tölvutæknina til að ná sér í upplýsingar sem viðkoma þeirra áhugamálum. Þau eru dugleg að koma sér í samband við ungmenni alls staðar í heiminum og víkka þannig sjóndeildarhring sinn.
Við skulum hafa það í huga að í gegnum tíðina hefur eldra fólk haft áhyggjur af því yngra. Háværar eru raddir þeirra sem telja að framtíðin sé ekki björt þegar svona vitleysingar eiga að taka við af spekingunum. Heimildir herma að sjálfur Sókrates hafi haft stórar áhyggjur af ungviði síns tíma. hann var hreint ekki bjartsýnn og taldi allt á leið til verri vegar.
Við eigum að taka skref tilbaka og rifja upp okkar æsku. Sennilega þekkjum við þennan söng síðan þá. Vorum við eins slæm og af var látið?
Gott fólk, við skulum líta okkur nær og sjá að fólk er eins misjafnt og það er margt. Alveg sama hvaða aldursflokki það tilheyrir. Við megum aldrei gleyma því að ungt fólk er ekki hræðilegur hópur óalandi og óferjandi einstaklinga Við getum lært eitthvað sjálf, um leið og við reynum að kenna þeim, ef við stöldrum aðeins við og hlustum á það sem þau hafa að segja.
Þar hafið þið það... höfum þetta í huga næst þegar við erum alveg að fara á límingunum í rökræðum við unglingana okkar. Eða þegar við lesum um ungt fólk í fjölmiðlum :o)
Later
Ummæli
Kv.Heiða